Τι είναι η Φλεβική Ανεπάρκεια

Φλεβική ανεπάρκεια ή «φλεβίτιδα» είναι η αδυναμία ή δυσκολία των φλεβών των ποδιών να επιστρέψουν το αίμα πίσω στην καρδιά. Το αίμα λιμνάζει στο πόδι και τελικά οδηγεί στο τέλος μιας κουραστικής ημέρας σε πρήξιμο και αίσθημα βάρους. Με την πάροδο του χρόνου η φλεβική ανεπάρκεια θα εξελιχθεί σταδιακά σε ευρυαγγείες, κιρσούς και δυσχρωμία του δέρματος, ενώ στα πολύ προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστούν έλκη που πολύ δύσκολα επουλώνονται. 

Κιρσοί - Ευρυαγγείες

Κιρσοί είναι οι διατεταμμένες φλέβες, ορατές μέσα από το δέρμα του ποδιού σαν μπλε ή μοβ κόμποι μπερδεμένοι σαν καλώδια.

Οι ευρυαγγείες είναι μια πιο ήπια μορφή κιρσών, μικρότερες από ότι οι κιρσοί και συχνά μοιάζουν με «ιστό αράχνης». Έχουν κόκκινο ή μπλε χρώμα και βρίσκονται συνήθως στα πόδια ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του δέρματος.

Ανατομία των Φλεβών και Φλεβική Ανεπάρκεια:

Οι φλέβες δεν πρέπει να συγχέονται με τις αρτηρίες. Το αρτηριακό σύστημα κατευθύνει τη ροή του αίματος (πλούσιο σε οξυγόνο) από την καρδιά σ'όλο το σώμα, ενώ το φλεβικό σύστημα επιστρέφει το αίμα (φτωχό σε οξυγόνο καθώς έχει καταναλωθεί) στην καρδιά. Έχετε παρατηρήσει ιατρικά σχέδια που δείχνουν τα αγγεία με κόκκινο ή και μπλε χρώμα; Τα κόκκινα αγγεία αντιπροσωπεύουν τις αρτηρίες και τα μπλε τις φλέβες. Πρόκειται για μια προσομοίωση της πραγματικότητας καθώς τα υψηλά επίπεδα οξυγόνου στο αρτηριακό αίμα δίνουν ένα φωτεινό κόκκινο χρώμα, ενώ τα χαμηλά επίπεδα οξυγόνου στο φλεβικό αίμα το κάνουν να φαίνεται σκούρο μπλε.

Τα πόδια μας έχουν δυο διακριτά συστήματα φλεβών, ένα επιφανειακό (επιπολής) και ένα βαθύτερο (εν τω βάθει). Το επιφανειακό σύστημα αποτελείται από φλέβες που βρίσκονται κοντά στο δέρμα και οι κυριότερες είναι η «μείζονα σαφηνής φλέβα» (στην εσωτερική πλευρά του μηρού και της κνήμης) και «ελάσσονα σαφηνής φλέβα» (στη πίσω πλευρά της γάμπας). Το εν τω βάθει σύστημα αποτελείται από μεγαλύτερες φλέβες που βρίσκονται βαθιά στους μύες των ποδιών. Το επιφανειακό σύστημα επικοινωνεί με το βαθύτερο με μικρές φλέβες («διατιτρώσες»). Τελικά όλες οι φλέβες συνδέονται για να σχηματίσουν τις μεγάλες κεντρικές φλέβες στη κοιλιά και στο στήθος. Η φλεβική επιστροφή στην καρδιά γίνεται κυρίως μέσω των εν τω βάθει φλεβών και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί όταν οι επιφανειακές φλέβες νοσούν (π.χ. ευρυαγγείες και κιρσοί) μπορούν να αφαιρεθούν χωρίς να επηρεάζεται η φλεβική κυκλοφορία η οποία πλέον εκτρέπεται προς το βαθύτερο φλεβικό δίκτυο.

Φυσιολογική φλεβική βαλβιδική λειτουργία και φλεβική ανεπάρκειαΦυσιολογική φλεβική βαλβιδική λειτουργία και φλεβική ανεπάρκεια

Μια σημαντική διαφορά των φλεβών σε σύγκριση με τις αρτηρίες είναι ότι οι φλέβες έχουν βαλβίδες μονής κατεύθυνσης. Οι αρτηρίες δεν χρειάζονται βαλβίδες καθώς η ροή του αίματος διατηρείται από την πίεση που παράγεται από τον καρδιακό παλμό (αρτηριακή πίεσηαυτή που μετρά το πιεσόμετρο). Η πίεση του αίματος στις φλέβες (φλεβική πίεση) είναι χαμηλότερη από εκείνη των αρτηριών και χάρη στις βαλβίδες επιτυγχάνεται η ροή του αίματος (π.χ. διατήρηση της φλεβική επιστροφής από τα πόδια «προς τα επάνω» ενάντια στη βαρύτητα). Όταν οι μύες των ποδιών συσπώνται, σφίγγουν τις εν τω βάθει φλέβες και οι βαλβίδες ανοίγουν, ενώ όταν οι μύες χαλαρώνουν, οι βαλβίδες κλείνουν εμποδίζοντας τη ροή του αίματος προς τα πίσω. Αν οι βαλβίδες «χαλάσουν» ή καταστραφούν, το αίμα παλινδρομεί προς τα πίσω και λιμνάζει στις φλέβες τεντώνοντάς τες, ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης πίεσης. Το τέντωμα αυτό των φλεβών εξασθενεί ακόμη πιο πολύ τα τοιχώματα τω φλεβών και καταστρέφει περισσότερο τις βαλβίδες. Αυτό ονομάζεται φλεβική ανεπάρκεια ή φλεβίτιδα και έχει ως τελικό αποτέλεσμα την εμφάνιση ευρυαγγειών και κιρσών.

Παραγοντες Κινδύνου Φλεβικής Ανεπάρκειας:

Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες κινδύνου που συμβάλουν στην ανάπτυξη της φλεβικής ανεπάρκειας, των κιρσών ή των ευρυαγγείων:

• Αδράνεια, όρθια ή καθιστή θέση για μεγάλο χρονικό διάστημα: οι μύες των ποδιών δεν συσπώνται για να πιέσουν τις φλέβες και το αίμα προς τα πάνω το οποίο τελικά λιμνάζει στα πόδια.
• Παχυσαρκία: το υπερβολικό βάρος αυξάνει την πίεση στις φλέβες των κάτω άκρων και επιδεινώνει την κατάσταση.
• Ηλικία: οι κιρσοί επηρεάζουν άτομα μεταξύ 30-70 ετών. Με την πάροδο της ηλικίας, ο ελαστικός χιτώνας της φλέβας αρχίζει να εξασθενεί αυξάνοντας την πιθανότητα να διασταλθεί η φλέβα.
• Γυναικείο φύλο: οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς σε φλεβική ανεπάρκεια λόγω της επίδρασης της προγεστερόνης στις φλέβες και των ορμονικών μεταβολών της εγκυμοσύνης. Οι γυναίκες είναι 2-3 φορές πιο πιθανό να έχουν κιρσούς.
• Εγκυμοσύνη: οι έγκυες γυναίκες έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κιρσών λόγω των ορμονικών μεταβολών της εγκυμοσύνης, αλλά και λόγω της συμπίεσης των κεντρικών φλεβών από τη διαστολή της μήτρας που τελικά αυξάνει τη φλεβική πίεση στις φλέβες των ποδιών. Οι φλέβες συνήθως επανέρχονται μέσα σε ένα χρόνο μετά τον τοκετό. Οι γυναίκες που έχουν πολύδυμες κυήσεις μπορεί να αναπτύξουν μόνιμους κιρσούς.
• Τραυματισμός κάτω άκρου: οι φλέβες μπορεί να τραυματιστούν και να καταστραφούν.
• Κάπνισμα: αυξάνει τον κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης που με τη σειρά της καστρέφει τις βαλβίδες.
• Εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση: όταν οι εν τω βάθει φλέβες των κάτω άκρων φράξουν ή καταστραφούν εξαιτίας ενός θρόμβου, η ροή του αίματος εκτρέπεται μέσω του επιπολής φλεβικού δικτύου. Καθώς οι επιφανειακές «επιπολής» φλέβες λαμβάνουν υψηλότερο όγκο αίματος και πίεσης, στο τέλος διαστέλλονται προκαλώντας φλεβίτιδα – κιρσούς.
• Πυελική μάζα: σπάνια, μια πυελική μάζα (καλοήθης ή κακοήθης όγκος) μπορεί να συμπιέσει τις κεντρικές φλέβες που εμποδίζουν την εκροή αίματος από τα πόδια, αυξάνοντας έτσι τη φλεβική πίεση στις φλέβες των ποδιών.
• Οικογενειακό ιστορικό

Όλοι αυτοί οι παράγοντες, αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο, δεν προκαλούν όμως κατ' ανάγκη φλεβική ανεπάρκεια. Για παράδειγμα άτομα με έναν ή περισσότερους παράγοντες κινδύνου ενδέχεται να μην προσβληθούν, ενώ αντίθετα, άτομα χωρίς εμφανείς παράγοντες κινδύνου μπορεί να νοσήσουν. Ο ρόλος των γονιδίων (οικογενειακό ιστορικό) είναι καθοριστικός. Ο γιατρός σας γνωρίζοντας τους παράγοντες κινδύνου για κάθε νόσο, μπορεί να σας καθοδηγήσει στις απαραίτητες ενέργειες πρόληψης και θεραπείας, συμπεριλαμβανομένων αλλαγών στις συνήθειές σας και παρακολουθώντας κλινικά την πορεία της νόσου.

vascular health

Αγγειοχειρουργός

Ο Ευθύμιος (Μάκης) Αυγερινός είναι Αγγειοχειρουργός, Αν. Καθηγητής Αγγειοχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο του Pittsburgh των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1975.

Περισσότερα...

Επιστημονική Επιμέλεια

Ευθύμιος Δ. Αυγερινός, MD, PhD, FEBVS
Αν. Καθηγητής Αγγειοχειρουργικής
University of Pittsburgh Medical Center
Pennsylvania, USA

E-mail: info@vascularhealth.gr